Odpowiedzialność Prokurenta.

Etiam sollicitudin ipsum 1

Wyrządzenie spółce szkody majątkowej stanowi przestępstwo, za które grozi nawet pięć lat więzienia.

Nieuczciwe prowadzenie spraw firmy może doprowadzić do poważnych strat finansowych nie tylko podmiot gospodarczy, ale także jego kontrahentów. Między innymi z tego powodu oraz w celu zagwarantowania prawidłowego funkcjonowania obrotu gospodarczego karalne są zachowania wyrządzające podmiotom gospodarczym szkody majątkowe. Pełnienie funkcji prokurenta przez osoby, które faktycznie zarządzają przedsiębiorstwem, nie zwalnia z odpowiedzialności za to przestępstwo.

Odpowiedzialność za tego typu przestępcze zachowania mogą ponieść jedynie ściśle określone osoby. Odpowiedzialność taka grozi jedynie osobom zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi przedsiębiorstwa na podstawie przepisu prawnego, decyzji organu lub umowy. Oznacza to prowadzenie całości albo części interesów przedsiębiorstwa, z prawem do samodzielnego podejmowania istotnych decyzji dotyczących jego majątku.

Do osób, które mogą zostać ukarane za przestępstwo z art. 296 § 1 kodeksu karnego należy zatem zaliczyć m.in. członków zarządu, syndyków oraz likwidatorów spółek handlowych. Do grupy tej mogą być zaliczeni dyrektorzy wyodrębnionych zakładów spółek kapitałowych i ich zastępcy, zatrudnieni na umowę o pracę.

Do odpowiedzialności za przestępstwo z art. 296 § 1 kodeksu karnego nie mogą natomiast zostać pociągnięte osoby, które w podmiocie gospodarczym wykonują wyłącznie czynności służbowe i realizują precyzyjne polecenia swoich przełożonych, na co wskazuje Sąd Najwyższy w wyroku z 18 grudnia 2007 r. (WA 53/07).

Z tych względów do kręgu podmiotów odpowiedzialnych za przestępstwa określone w art. 296 § 1 kodeksu karnego nie mogą zostać zaliczone osoby wykonujące ściśle określone czynności w sposób niesamodzielny, jako wykonawcy cudzych poleceń. Odpowiedzialności karnej z tego artykułu nie mogą zatem ponosić zwykli pracownicy podmiotu gospodarczego wykonujący polecenia przełożonych czy też osoby administrujące jego majątkiem.

Analizując zakres odpowiedzialności karnej prokurenta należy wskazać, że może on zostać ukarany za przestępstwo z art. 296 § 1 kodeksu karnego także z powodu, że jest on zobowiązany do zajmowania się sprawami majątkowymi przedsiębiorstwa na podstawie decyzji właściwego organu. Decyzją właściwego organu jest bowiem nie tylko np. orzeczenie sądu czy decyzja administracyjna, ale akt władczy wydany przez organ spółki prawa handlowego zajmującej się prowadzeniem działalności gospodarczej, a więc np. decyzja zarządu.

Możliwość pociągnięcia prokurenta do odpowiedzialności za przestępstwo z art. 296 § 1 kodeksu karnego wynika też z tego, że jest on zobowiązany do zajmowania się sprawami majątkowymi przedsiębiorstwa również na podstawie przepisu ustawy. W przypadku prokurenta – podobnie jak w przypadku członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółki akcyjnej – potrzebny jest akt powołania go i powierzenia mu funkcji prokurenta. Następnie po tym akcie powołania to już ustawa w sposób precyzyjny określa jego prawa i obowiązki. Identycznie sytuacja wygląda w przypadku członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółki akcyjnej.

Nie w każdym przypadku wyrządzenia firmie szkody osoby zobowiązane do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą poniosą odpowiedzialność karną. Do znamion tego przestępstwa, a więc do jednego z warunków pociągnięcia danej osoby do odpowiedzialności karnej, należy bowiem wyrządzenie znacznej szkody majątkowej. Zgodnie z art. 115 § 7 w zw. z art. 115 § 5 kodeksu karnego musi ona więc przekroczyć 200 tys. zł.

Z tych powodów pełnienie funkcji prokurenta przez osoby, które faktycznie zarządzają przedsiębiorstwem nie zwalnia z odpowiedzialności za popełnienie przestępstwa gospodarczego w tym przestępstwa niegospodarności z art. 296 § 1 kodeksu karnego.